علت یخ زدن میوه و سبزیجات در یخچال + راه حل [تضمینی و فوری]

یخ زدن میوه و سبزیجات در یخچال معمولاً از سه دسته دلیل می آید: تنظیمات دما، محل نگهداری، یا ایراد در گردش هوای سرد. نکته مهم این است که «یخ زدن در یخچال» طبیعی نیست و معمولاً یک علامت دارد که باید جدی گرفته شود.

دمای اشتباه یا نوسان دما

اگر دمای یخچال بیش از حد پایین تنظیم شده باشد، مخصوصاً مواد آبدار مثل خیار، کاهو، توت فرنگی یا سبزی خوردن خیلی سریع واکنش نشان می دهند. نوسان دما هم می تواند مشکل را بدتر کند؛ مثل وقتی درب زیاد باز و بسته می شود یا یخچال خیلی پر است و هوا درست نمی چرخد.

نزدیک دیواره یا دریچه هوای سرد

در بسیاری از یخچال ها، نقاط کنار دیواره پشتی یا نزدیک خروجی هوا سردترند. اگر میوه و سبزی به دیواره بچسبند یا دقیقاً زیر مسیر باد سرد باشند، احتمال یخ زدگی بالا می رود؛ حتی اگر دمای کلی یخچال درست باشد.

چیدمان فشرده و بسته شدن مسیر هوا

وقتی مواد را فشرده می چینیم، جریان هوا از مسیر طبیعی خارج می شود. نتیجه می تواند این باشد که یک قسمت بیش از حد سرد می شود و همان جا مواد یخ می زنند.

یخ زدگی یعنی آب داخل بافت گیاه یخ می بندد و ساختار سلولی آسیب می بیند.

نکته مهم این است که همیشه هم لازم نیست مواد کاملاً یخ بزنند تا خراب شوند؛ بعضی میوه ها و سبزیجات اگر مدت کوتاهی در دمای نزدیک صفر بمانند، دچار «آسیب سرمایی» می شوند و چند روز بعد علائمش را نشان می دهند (مثل لکه دار شدن، نرم شدن و افت کیفیت). برای توضیح علمی و دقیق تر می توانید راهنمای دانشگاه مین درباره آسیب سرمایی (Chilling Injury) را ببینید.

Fruits and vegetables that require warmer storage temperatures (40 to 55°F) can be damaged if they are subjected to near freezing temperatures (32°F)

ترجمه متن بالا: میوه ها و سبزیجاتی که به دمای گرم تر نیاز دارند (حدود ۴ تا ۱۳°C) اگر در دمای نزدیک یخ زدگی (۰°C) قرار بگیرند، ممکن است آسیب ببینند.

بعد از آب شدن، معمولاً این موارد را می بینید:

• بافت نرم، له شده و آبکی (به خصوص در کاهو، خیار، توت فرنگی)
• افت طعم و بوی تازگی
• کاهش کیفیت برای مصرف خام (برای پخت معمولاً قابل استفاده تر است)

برای بیشتر خانه ها، دمای مناسب یخچال بین 3 تا 5 درجه سانتی گراد است.
کمتر از این بازه احتمال یخ زدگی را بالا می برد و بالاتر از این بازه، ریسک فساد سریع تر بیشتر می شود.

برای اینکه هم کیفیت مواد حفظ شود و هم از نظر بهداشتی خیال تان راحت باشد، بهتر است دمای یخچال از یک حد مشخص بالاتر نرود. طبق توصیه رسمی، راهنمای FDA درباره دمای ایمن یخچال می گوید دمای یخچال باید روی ۴ درجه سانتی گراد یا کمتر باشد (این تنظیم درست، به حل مشکل یخ زدگی هم کمک می کند).

Keep the refrigerator temperature at or below 40° F (4° C)

ترجمه متن بالا: دمای یخچال را روی ۴ درجه سانتی گراد یا کمتر نگه دارید.

به علاوه، اگر مدل شما ساید بای ساید است یا در تابستان و زمستان با تغییر عملکرد یخچال روبه رو می شوید، بهتر است تنظیمات را متناسب با فصل و شرایط محیط انجام دهید. راهنمای تنظیم دمای یخچال ساید بای ساید چند نکته کاربردی دارد که جلوی سرد شدن بیش از حد را می گیرد.

یک چک سریع با دماسنج

اگر شک دارید نمایشگر یا ولوم دقیق باشد، یک دماسنج یخچال را 6 تا 8 ساعت در طبقه میانی بگذارید. این کار ساده ترین راه برای مطمئن شدن از دمای واقعی است.

اگر یخچال تان نمایشگر دقیق ندارد یا به عددش شک دارید، یک دماسنج ساده داخل یخچال بگذارید و دما را کنترل کنید. این کار کمک می کند بفهمید مشکل از تنظیمات است یا نوسان دما دارید. برای مرجع رسمی هم می توانید توصیه CDC برای کنترل دمای واقعی یخچال را ببینید.

Keep your refrigerator at 40°F or below and your freezer at 0°F or below

ترجمه متن بالا: یخچال را روی ۴°C یا کمتر و فریزر را روی ۱۸-°C یا کمتر نگه دارید.

جای درست میوه و سبزی در یخچال

• بهترین محل برای میوه و سبزی معمولاً کشوی مخصوص پایین (Crisper) است.
• از گذاشتن سبزی و میوه در تماس مستقیم با دیواره پشتی یا زیر دریچه هوا خودداری کنید.
• طبقات میانی معمولاً دمای پایدارتر دارند؛ اگر کشو سرمای مستقیم می گیرد، موقتاً مواد حساس را یک طبقه بالاتر بگذارید.

مدیریت رطوبت کشوی میوه و سبزی

بعضی یخچال ها روی کشو یک اهرم رطوبت دارند:

• برای سبزیجات برگ دار (کاهو، سبزی خوردن): معمولاً رطوبت بالاتر بهتر است تا پلاسیده نشوند، اما اگر یخ زدگی دارید باید از سرمای مستقیم دور شوند.
• برای میوه ها: رطوبت متوسط معمولاً کافی است.

نکته مهم: رطوبت به تنهایی باعث یخ زدگی نمی شود، اما اگر سرما بیش از حد باشد، رطوبت می تواند یخ زدگی و آسیب بافت را تشدید کند.

بسته بندی درست و جلوگیری از تماس با دیواره

• میوه و سبزی را داخل کیسه های مخصوص یا ظرف دردار نگهداری کنید تا هم رطوبت کنترل شود هم تماس مستقیم با هوای سرد کمتر شود.
• مواد را طوری بچینید که هوا بتواند بین آن ها گردش کند.

اگر با تنظیم دما و جابه جایی مواد، مشکل ادامه داشت، احتمال ایراد فنی بالا می رود.

علائم رایج خرابی دمپر، سنسور دما، فن و برد

• یخ زدگی بیشتر نزدیک دریچه های هوا رخ می دهد و با جابه جایی موقت بهتر می شود، ولی دوباره برمی گردد.

  اگر یخ زدگی بیشتر نزدیک خروجی هوای سرد اتفاق می افتد، دمپر یکی از اولین چیزهایی است که باید بررسی شود؛ چون گیر کردن یا عملکرد نادرست آن می تواند باعث ارسال سرمای بیش از حد به کابین یخچال شود. برای نشانه ها و راه حل های سریع، باز نشدن دریچه دمپر یخچال را ببینید.

• یخچال بی دلیل خیلی سرد می شود یا تنظیمات را «درست» گذاشته اید اما نتیجه تغییر نمی کند.
• بعضی قسمت ها بیش از حد سرد و بعضی قسمت ها معمولی اند (توزیع نامتعادل سرما).
• همراه با یخ زدگی، برفک یا یخ زدگی غیرعادی در بخش هایی از دستگاه دیده می شود.

تست های ساده بدون باز کردن یخچال

1. جای یخ زدگی را دقیق نگاه کنید: اگر همیشه یک نقطه مشخص است، مشکل بیشتر چیدمان/مسیر هواست.
2. درب را تست کنید: یک کاغذ را لای درب بگذارید و ببندید؛ اگر کاغذ خیلی راحت بیرون آمد، احتمال ضعف آب بندی وجود دارد.
3. دمای واقعی را اندازه بگیرید: اگر دما واقعاً زیر 3 درجه است و پایین نمی آید، احتمال ایراد سنسور/کنترل دما مطرح می شود.
4. یخچال را بیش از حد پر نکنید: 24 تا 48 ساعت به دستگاه فرصت بدهید و نتیجه را ببینید.

• مواد را با عجله زیر آب گرم یا روی شوفاژ نگذارید؛ تغییر ناگهانی دما بافت را بدتر می کند.
• برای مصرف خام، معمولاً کیفیت برنمی گردد؛ اما برای پخت (سوپ، خوراک، اسموتی) می تواند قابل استفاده باشد.
• علت را همان روز بررسی کنید؛ چون اگر ادامه پیدا کند، فقط میوه و سبزی نیست و ممکن است روی مصرف برق و سلامت قطعات هم اثر بگذارد.

اگر هر کدام از این موارد را دارید، بهتر است موضوع را تخصصی تر بررسی کنید:

• با تنظیم دما روی 3 تا 5 درجه، باز هم یخ زدگی ادامه دارد.
• یخ زدگی همراه با برفک غیرعادی، صدای غیرمعمول یا تغییرات عجیب در عملکرد دستگاه است.

  وقتی یخ زدگی میوه و سبزیجات همراه با برفک غیرعادی باشد، معمولاً پای ورود رطوبت، درست بسته نشدن درب یا اختلال در سیکل دیفراست وسط است. برای اینکه علت را دقیق تر از روی نشانه ها تشخیص دهید، علت برفک زدن یخچال و روش های رفع آن را هم ببینید.

• یخچال «یک دفعه» خیلی سرد می کند یا رفتار دمایی نوسانی دارد.
• نشتی آب، بوی سوختگی یا خطاهای نمایشی روی پنل دیده می شود.

در این حالت، بررسی دمپر، سنسورهای دما، فن ها و سیستم دیفراست می تواند جلوی هزینه های بزرگ تر را بگیرد.